افلیا فصیحی | نویسنده، مترجم و پژوهشگر خاطره‌نویسی و مموآر

مرجع فارسی آموزش خاطره‌نویسی، مموآر و روایت شخصی

فیلم Tenzing | داستان واقعی مردی که اورست صدایش می‌زد

فیلم Tenzing | داستان واقعی مردی که اورست صدایش می‌زد

پوستر فیلم تنزینگ

بیش از رسیدن تنزینگ به قلۀ اورست، شوقش برای رسیدن، در ذهنم ماند؛ شوقی که از کودکی با او بود و با گذشت سال‌ها، همچنان می‌توانست او را به حرکت وادارد. هنگام تماشای فیلم «تنزینگ» به خودم گفتم: «کاش من هم چنین اشتیاقی به چیزی داشتم. چیزی که صدایم بزند و بخواهم به ندایش پاسخ بدهم؛ حتی اگر راه رسیدن به آن دشوار باشد و سال‌ها طول بکشد.»

داشتن چنین شوقی برایم حسرت‌برانگیز بود. اینکه آدم بداند چه چیزی را می‌خواهد و خواستنش آن‌قدر عمیق باشد که پس از ناکامی و خستگی نیز دوباره به سویش برگردد. برای تنزینگِ فیلم، اورست چنین جایگاهی دارد؛ کوهی که از کودکی در افق زندگی‌اش ایستاده و آرزوی نزدیک‌شدن به آن، در وجودش ریشه دوانده بود.

اما در این مسیر، دو چیز دیگر نیز توجهم را جلب کرد: عشق میان او و همسرش و تفاوت معنایی که صعود برای او و اعضای انگلیسی گروه دارد. این سه، تجربۀ تماشای فیلم را برایم ساختند: شوقی که آدم را به راه می‌اندازد، همراهی کسی که آن شوق را جدی می‌گیرد و نگاهی که تعیین می‌کند چگونه به آرزویمان نزدیک شویم.

داستان واقعی فیلم تنزینگ چیست؟

فیلم «تنزینگ» محصول سال ۲۰۲۶، به کارگردانی جنیفر پیدوم، زندگی تنزینگ نورگی و مسیر او تا صعود تاریخی به اورست را روایت می‌کند. گندن فونتسوک نقش تنزینگ را بازی می‌کند و تام هیدلستون در نقش ادموند هیلاری ظاهر می‌شود. ویلم دفو نیز نقش جان هانت، سرپرست گروه صعود، را بر عهده دارد.

تنزینگ نورگی و ادموند هیلاری در ۲۹ مه ۱۹۵۳، به‌عنوان اعضای یک هیئت بریتانیایی، نخستین صعود تأییدشدۀ انسان به قلۀ اورست را رقم زدند. این دستاورد، هر دو را به چهره‌هایی مشهور تبدیل کرد.

تنزینگ نورگای

فیلم، این واقعۀ شناخته‌شده را از منظر تنزینگ دنبال می‌کند. در این روایت، توانایی او در کوهنوردی با مسئلۀ جایگاهش در گروه گره خورده است: آیا او صرفاً کسی است که به صعود دیگران کمک می‌کند یا کوهنوردی است که خودش نیز حق دارد برای رسیدن به قله تلاش کند؟ بااین‌حال، آنچه برای من از فیلم باقی ماند، بیش از اطلاعات یک صعود تاریخی، تجربۀ انسانیِ پشت آن بود.

شوقی که از کودکی باقی می‌ماند

بعضی خواسته‌ها را می‌توان توضیح داد: درآمد بیشتر، آسایش، اعتبار یا امنیت. اما بعضی اشتیاق‌ها پیش از آنکه توضیح روشنی برایشان داشته باشیم، در ما شکل می‌گیرند. به چیزی کشیده می‌شویم و این کشش، با گذشت زمان، بخشی از شناخت ما از خودمان می‌شود.

شوق تنزینگ به اورست را این‌گونه دیدم. چیزی شبیه یک فراخوان؛ ندایی که از بیرون به گوش می‌رسد، اما پاسخش را باید در درون پیدا کرد. کوه در برابر چشم اوست و میل نزدیک‌شدن به آن، در وجودش.

تماشای این اشتیاق، مرا به زندگی خودم برگرداند. آیا من هم چیزی داشته‌ام که این‌قدر بخواهمش؟ آیا میان کارهایی که انجام داده‌ام، خواسته‌ای بوده که بارها به سویش برگشته باشم؟ شاید هم انتظار دارم شوق، همیشه چنان روشن و پرقدرت ظاهر شود که هیچ تردیدی باقی نگذارد.

زندگی همۀ ما از کودکی جهت مشخصی ندارد. بسیاری از خواسته‌ها در طول تجربه‌کردن شکل می‌گیرند و برخی نیز تغییر می‌کنند. بااین‌حال، تماشای تنزینگ حسرت داشتن یک اشتیاق عمیق را در من بیدار کرد؛ اشتیاقی که برای ادامۀ راه، دلیل شخصی و محکمی به آدم می‌دهد.

ارزش چنین شوقی را می‌توان در سال‌های پیش از رسیدن دید؛ زمانی که هنوز موفقیتی در کار نیست و کسی هم برای آدم دست نمی‌زند. تنزینگ باید پیش از ایستادن بر قله، بارها با دشواری مسیر روبه‌رو شود. رؤیای او در همین سال‌هاست که وزن و معنا پیدا می‌کند.

عشق و همراهی؛ وقتی آرزویت برای دیگری هم اهمیت دارد

در کنار شوق تنزینگ، رابطۀ او و همسرش برایم از بخش‌های ماندگار فیلم بود. در همراهی داوا، توجهی به دنیای درونی تنزینگ می‌دیدم؛ گویی می‌فهمد که این آرزو چه جایگاهی در زندگی او دارد.

اینکه کسی خواستۀ عمیق ما را جدی بگیرد، اتفاق کوچکی نیست. گاهی پیش از دشواری خودِ مسیر، باید با بی‌اعتنایی اطرافیان روبه‌رو شویم؛ با این پرسش که چرا چنین چیزی را می‌خواهیم و چرا نمی‌توانیم به زندگی معمولمان قانع باشیم. در چنین موقعیتی، همراهی یک نفر می‌تواند از احساس تنهایی ما کم کند.

آنچه در تشویق‌های همسر تنزینگ برایم اهمیت داشت، همین به‌رسمیت‌شناختن بود. او شوق تنزینگ را می‌بیند و برای آن در زندگی مشترکشان جا باز می‌کند. چنین همراهی‌ای، به‌ویژه وقتی آرزوی دیگری با خطر و دوری همراه است، آسان نیست.

البته زندگی همسر یک کوهنورد، خواسته‌ها و نگرانی‌های خودش را دارد. هنگام تماشای این رابطه، به همین بخش نیز فکر می‌کردم: به کسی که باید با احتمال بازنگشتن عزیزش زندگی کند و درعین‌حال، اهمیت رفتن را برای او بفهمد. اینجاست که تشویق‌کردن، معنایی فراتر از گفتن چند جملۀ امیدوارکننده پیدا می‌کند.

در تصویر نهاییِ یک موفقیت، معمولاً کسی را می‌بینیم که به مقصد رسیده است. روایت زندگی فرصت می‌دهد کسانی را نیز ببینیم که با محبت، اعتماد و همراهی، بخشی از امکان رسیدن را فراهم کرده‌اند.

کوه همچون استخوان، انسان همچون خون

یکی از تأمل‌برانگیزترین بخش‌های فیلم برای من، تفاوت نگاه به کوه بود؛ تفاوتی که در واژه‌ها، آیین‌ها و معنای صعود آشکار می‌شود.

در توضیحی که فیلم از باور شرپاها به دست می‌دهد، کوه همچون استخوان و انسان همچون خون است. این تصویر، انسان را در پیوند با کوه قرار می‌دهد. پیش از رفتن، دعا می‌کنند و از الهۀ کوه عبوری امن می‌خواهند. کوه در این نگاه، حضوری قدرتمند و مقدس دارد و انسان با آگاهی از آسیب‌پذیری‌اش به آن نزدیک می‌شود.

در مقابل، اعضای انگلیسی گروه از «حمله» و «فتح» سخن می‌گویند. در این زبان، صعود شکل یک نبرد را پیدا می‌کند: باید برای حمله آماده شد، بر موانع غلبه کرد و قله را فتح کرد. خودِ واژه‌ها نشان می‌دهند که رسیدن، برای هر گروه چه معنایی دارد.

برای من، این تفاوت از جزئیات مهم فیلم بود. هر دو گروه به سوی یک قله می‌روند، اما تجربۀ یکسانی از این رفتن ندارند. تنزینگ با کوهی روبه‌روست که از کودکی برایش معنا داشته و به آن احترام می‌گذارد. اشتیاقش برای رسیدن، در کنار پذیرفتن قدرت کوه قرار می‌گیرد.

این نگاه، جسارت تنزینگ را نیز برایم جذاب‌تر کرد. احترام به کوه مانع حرکتش نمی‌شود؛ در شیوۀ نزدیک‌شدن او حضور دارد. می‌توان چیزی را عمیقاً خواست و هم‌زمان دانست که تمام شرایط رسیدن در اختیار ما نیست.

شاید این، یکی از پرسش‌هایی باشد که می‌توان از فیلم به زندگی روزمره آورد: وقتی برای رسیدن به چیزی تلاش می‌کنیم، چه نسبتی با آن برقرار می‌کنیم؟ چقدر گوش می‌دهیم، می‌شناسیم و محدودیت‌ها را می‌پذیریم؟ و چقدر انتظار داریم جهان مطابق ارادۀ ما کنار برود؟

تنزینگ در مرکز روایت؛ فراتر از نامی کنار هیلاری

فیلم با نام «تنزینگ»، از همان ابتدا توجه‌مان را به یک زندگی مشخص معطوف می‌کند. قرار است او را بشناسیم: شوقش، روابطش و معنایی را که کوه برایش دارد.

احترام به کوه

این به آن معنا نیست که تنزینگ تا امروز ناشناخته بوده یا سهمش در صعود تاریخی ثبت نشده است. نام او از همان زمان در کنار هیلاری قرار گرفت. اما دانستن نام یک نفر با شناختن تجربه‌اش تفاوت دارد. ممکن است بدانیم کسی در یک دستاورد حضور داشته، بی‌آنکه چیزی از جهان درونی و مسیری که پیموده بدانیم.

اهمیت فیلم در همین جابه‌جایی توجه است. تنزینگ از نامی در گزارش یک صعود، به انسانی تبدیل می‌شود که می‌توان با اشتیاقش همراه شد و از منظر او به کوه نگاه کرد.

یک واقعۀ مشترک، تجربه‌های متعددی در خود دارد. صعود برای سرپرست گروه، برای هیلاری، برای تنزینگ، معنا و پیامد یکسانی ندارد. هر روایت، بخشی از این تجربه را پیش چشم ما می‌آورد. هرچه منظرهای بیشتری در دسترس باشد، شناخت ما از آن رویداد نیز انسانی‌تر و کامل‌تر می‌شود.

از ثبت یک صعود تا ماندگاری یک زندگی

می‌توان تاریخ صعود به اورست را در چند سطر نوشت: نام دو کوهنورد، تاریخ رسیدن و ارتفاع قله. این اطلاعات ضروری‌اند، اما از شوق کودکی، سال‌های تلاش و رابطۀ دو انسان چیزی به ما نمی‌گویند. برای نزدیک‌شدن به این بخش‌ها، به روایت نیاز داریم.

فیلم زندگی‌نامه‌ای نیز بازسازی و تفسیر یک تجربه است؛ قرار نیست همۀ جزئیاتش را معادل سند تاریخی بدانیم. بااین‌حال، می‌تواند ما را به پرسیدن، جست‌وجوکردن و شناختن زندگی کسی ترغیب کند که پیش‌تر فقط نامش را می‌دانستیم.

اینجاست که ثبت تجربه برایم اهمیت پیدا می‌کند. دستاوردها معمولاً دیده می‌شوند، اما مسیر رسیدن به آن‌ها به‌آسانی از دست می‌رود: تردیدها، تلاش‌های بی‌نتیجه، کمک‌هایی که دریافت کرده‌ایم و معنایی که آن خواسته در مقطعی از زندگی برایمان داشته است. همین جزئیات‌اند که یک کارنامۀ مختصر را به روایت یک زندگی تبدیل می‌کنند.

از «تنزینگ»، بیش از تصویر ایستادن بر قله، شوق رسیدن در ذهنم مانده است؛ و محبت کسی که آن شوق را می‌فهمید. هنوز هم فکر می‌کنم کاش چیزی را این‌قدر عمیق می‌خواستم. شاید برای پاسخ‌دادن به این حس، لازم باشد به زندگی‌ام برگردم و ببینم چه خواسته‌هایی، با وجود گذشت سال‌ها، هنوز در من زنده‌اند.

روایت تنزینگ مرا به چنین پرسشی رساند. شاید بخشی از میراث هر زندگی همین باشد: تجربه‌ای که ثبت می‌شود و سال‌ها بعد، کسی را به مکث‌کردن در برابر زندگی‌اش وامی‌دارد.

در زندگی شما چه شوقی با گذشت سال‌ها زنده مانده است؟ چند خط از اولین باری بنویسید که آن را احساس کردید. برای شروع، می‌توانید از راهنمای چگونه خاطراتمان را بنویسیم؟ کمک بگیرید.

به اشتراک بگذارید
پست های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برای دانلود آنی این کتاب فقط کافی است ایمیل خودتان را در قاب زیر وارد کنید (پس از وارد کردن ایمیل کتاب به طور خودکار به پوشۀ دانلودهای سیستم شما اضافه خواهد شد):